Nederland heeft de Europese grondwet verworpen met overweldigende meerderheid van 61,6 tegen 38,4 procent. 

De opkomst bij het referendum bedroeg 62,8 procent. 

Algemeen was rekening gehouden met een verwerping, maar dat de meerderheid zo groot is, komt als een verrassing. In Frankrijk stemde zondag 55 procent tegen. 

De opkomst was ook groter dan verwacht. Bij de Europese verkiezingen van vorig jaar sprak 39,1 procent zijn voorkeur uit. 

Teleurgesteld
Premier Balkenende is "zeer teleurgesteld", maar vindt dat de Nederlandse kiezer "een niet mis te verstaan signaal heeft gegeven". "Het is helder dat het kabinet de uitslag zal respecteren."

Ook de fractieleiders van CDA, VVD, D66, PvdA en GroenLinks - de partijen die voor de grondwet zijn - lieten in een debat voor de NOS-televisie weten dat zij het 'nee' zullen overnemen.

Het ja-kamp wil de komende dagen met het kabinet debatteren over de kloof tussen burgers en politiek die uit de uitslag blijkt. 

Balkenende benadrukte dat het ratificatieproces voor de EU-grondwet in andere landen moet doorgaan, ook al hebben de Nederlandse en de Franse bevolking tegen gestemd. 

Consequenties
Staatssecretaris Nicolaï van Europese Zaken zegt dat hij geen politieke consequenties zal verbinden aan de uitslag. 

Een aantal oppositiepartijen speculeerde de laatste dagen dat de VVD-bewindsman zijn portefeuille zou moeten inleveren bij een massaal 'nee'. 

Het onafhankelijke Kamerlid Wilders vindt dat het hele kabinet moet opstappen. 

Het Gelderse Rozendaal wist als eerste gemeente de uitslag te melden. Het versloeg nipt één van de eeuwige 'winnaars', Schiermonnikoog. 

Schiermonnikoog kwam wel uit de bus als de gemeente met het hoogste aantal stemmers: 92,6 procent van de inwoners bezocht een stemlokaal. 

Een zeer opvallende uitslag gaf de visserijgemeente Urk te zien, waar - bij een opkomst van bijna 75 procent - 91,6 procent tegen stemde. 

Maurice de Hond
Onderzoeker Maurice de Hond peilde in opdracht van de NOS op welke gronden mensen hun stemgedrag hebben bepaald. 

Zowel voor- (62 procent) als tegenstemmers (58 procent) zeggen dat hun gevoel over de ontwikkelingen binnen de EU de doorslag heeft gegeven. Slechts 31 procent noemde de inhoud als belangrijkste argument.